سونوگرافي رحم
سونوگرافي رحم چيست
سونوگرافي رحم(Uterine ultrasound) كاربردهاي فراواني دارد كه انجام آن لزوما مربوط به تشخيص بيماري نيست. بلكه گاهي براي تشخيص بارداري و جنسيت جنين هم استفاده ميشود. سونوگرافي(ultrasound) يكي از روش هاي تشخيص بيماري و وضعيت رحم است كه مي تواند در بسياري مواقع در پيشگيري از مشكلات بزرگتر، موثر واقع شود. اينيك روش كاملا تشخيصي است و نتيجه درماني با خود به همراه ندارد. در ادامه با ما همراه باشيد تا شما را با كاربردهاي اين سونوگرافي آشنا كنيم. در انتهاي متن متوجه كاربردها، انواع و نحوه انجام سونوگرافي رحم و تخمدان خواهيد شد.
سونوگرافي رحم و تخمدان چيست؟
سونوگرافي رحم و تخمدان يك روش تشخيصي است كه غالبا از روي شكم صورت مي گيرد. اما در برخي موارد براي دستيابي به روش تشخيصي دقيق تر، به سونوگرافي واژينال هم نياز داريد. در روش واژينال يك ابزار سونوگرافي به نام ترانس (ابزاري بسيار نازك و بلند)، داخل واژن فرستاده مي شود تا بتواند از مشكلات رحم و محدوده لگن را تشخيص دهد.
لازم به ذكر است كه در سونوگرافي تخمدان و رحم، به هيچ وجه از اشعههاي مضر استفاده نميشود. بلكه در اين روش تشخيصي از امواج صوتي استفاده ميشود تا به تصاوير قابل بررسي تبديل شوند. سپس اين تصاوير بر روي يك مانيتور ميرود و از آنجا تكنيسين قادر به تشخيص بيماري و وضعيت رحم بيمار خواهد بود.
بنابراين از اين جهت ريسكي براي انجام سونوگرافي رحم و تخمدان در زنان وجود ندارد و هيچ خطري سلامت بانوان را تهديد نمي كند. البته در خصوص سونوگرافي واژينال، ممكن است شخص تحت سونوگرافي، مقداري درد جزئي را تجربه كند كه در اغلب مواقع با مهارت پزشك قابل پيشگيري خواهد بود.
انواع سونوگرافي واژينال و رحم
سونوگرافي با توجه به كاربردي كه براي رحم دارد، به انواع مختلفي تقسيم ميشود. به طور كلي انواع سونوگرافي تخمدان، واژينال و رحم عبارت است از:
سونوگرافي در بارداري
يكي از انواع سونوگرافيهاي تخمدان و رحم در دوره بارداري انجام ميشود. اين سونوگرافي طي چندين مرحله از جمله سه ماهه اول، دوم و سوم بارداري صورت ميگيرد. هدف از آن تصويربرداري از رحم، وضعيت جنين، تشخيص مشكلات احتمالي، تشكيل جنين در خارج از رحم، مشخص كردن تاريخ بارداري و زمان زايمان است.
اين سونوگرافي به دو شكل از روي شكم و يا واژينال انجام ميشود. در سونوگرافي روي شكم از پروبهاي معمولي استفاده ميشود كه براي ساير نقاط بدن هم كاربرد دارند. اما در سونوگرافي واژينال در بارداري از ترانسهاي كوچكي استفاده ميشود كه تكنيسين آن را در واژينال زنان باردار قرار ميدهد.
سونوگرافي سقط جنيني
يكي ديگر از انواع سونوگرافي بعد از سقط جنين انجام ميشود. پزشكان براي تشخيص سلامت رحم زنان و اطمينان از اينكه باقيمانده جثه جنين به طور كامل از رحم خارج شده است، از سونوگرافي استفاده ميكنند.
سونوگرافي براي تشخيص بيماريهاي زنان
نوع ديگري از سونوگرافي واژينال و رحم در زنان و يا دختراني انجام ميشود كه دچار بيماريهاي زنانه هستند. پزشكان براي تشخيص بيماريهايي مثل يائسگي زودرس، بينظمي قاعدگي، بررسي كيست تخمدان(Ovarian cysts)، مشاهده فضاي لگن، تخمدانها و رحم به سونوگرافي نياز دارند. اين نوع سونوگرافي براي همه زنان (دختران جوان و زنان باردار و غيرباردار) قابل انجام است.
سونوگرافي براي قرار دادنIUD
يكي ديگر از انواع سونوگرافيها براي كار گذاشتن IUD است و جنبه درماني ندارد. اين روش در واقع براي پيشگيري از بارداري است و پزشك براي گذاشتن ابزار IUD در داخل رحم، به سونوگرافي قبل و بعد از كار گذاشتن اين ابزار نياز پيدا ميكند. اين سونوگرافي براي دورههاي مختلف انجام ميشود. زيرا در اثر گذشت زمان و با انقباضات رحم، IUD از جاي خود حركت كرده و گاهي هم از رحم خارج شده و وارد حفره شكم ميشود.
سونوگرافي رحم چگونه انجام ميشود؟
سونوگرافي رحم و تخمدان فارغ از نوع آن، با تجويز پزشك انجام ميشود. اين روش تشخيصي براساس اينكه از روي شكم و يا از طريق واژينال باشد، نحوه انجام آن با هم تفاوت دارد. در سونوگرافي رحم بايد لباسها از ناحيه كمر به پايين را برداريد و به جاي آن، روپوش مخصوص بپوشيد.
چند نكته مهم براي انجام سونوگرافي واژينال و رحم وجود دارد كه عبارتند از:
براي سونوگرافي واژينال به پر بودن مثانه نيازي نداريد. زمان دريافت نوبت از سونوگرافي توصيههاي لازم در اين مورد به شما گفته ميشود.
قرار گرفتن در چرخه قاعدگي يا لكه بيني هيچ مشكلي را براي سونوگرافي ايجاد نميكند. فقط در زمان پريودي، انجام سونوگرافي واژينال سخت ميشود و بايد تكنيسين سونوگرافي را جريان وضعيت خود قرار دهيد.
براي انجام سونوگرافي رحم و واژينال بايد به سمت پشت بر روي تخت دراز بكشيد. در روش واژينال بايد زانوها خم شود تا تكنيسين به ناحيه واژن دسترسي داشته باشد. در مورد سونوگرافي از روي شكم، دراز كشيدن و برهنه كردن ناحيه شكم كافيست.
امواج صوتي دستگاه سونوگرافي از طريق پروب وارد ناحيه رحم و قسمت تخمدانها ميشود و سپس با بازگشت اين امواج، تصاوير بر روي مانيتور قرار ميگيرد. در انتها تكنيسين با توجه به تصاوير ضبط شده، وضعيت رحم و تخمدانهاي شما را براي پزشك شرح ميدهد.
چطور براي انجام سونوگرافي رحم آماده شويم؟
همانطور كه گفتيم براي انجام سونوگرافي واژينال، نيازي به ناشتا بودن يا پر كردن مثانه خود نداريد. برعكس بايد مثانه شما كاملا خالي باشد. زيرا مثانه پر به رحم فشار وارد ميكند و انجام سونوگرافي دقيق را براي پزشك مشكل مي سازد. از اين روي توصيه ميشود كه حتما پيش از انجام سونوگرافي واژينال و براي به دست آوردن نتيجه دقيق و مطلوب، حتما مثانه خود را خالي كنيد.
كاربردهاي سونوگرافي رحم
از كاربردهاي سونوگرافي واژينال و رحم مي توان به موارد زير به عنوان مهم ترين تشخيصها اشاره كرد:
تشخيص عفونت هاي رحم و التهابات آن
يكي از كاربردهاي سونوگرافي رحم و لگن براي تشخيص دليل عفونتهاي رحم است. سوزش ادرار، بينظمي در قاعدگي، دل دردهاي شديد شكمي و خارج شدن ترشحات بدبو و زرد رنگ از نشانههاي عفونت رحم است. بعد از مراجعه به پزشك زنان براي تشخيص دليل اين عفونت براي شما سونوگرافي رحم تجويز ميشود. پزشكان با بررسي علت ميتوانند عفونت را به طور كامل درمان كنند.
تشخيص بارداري و سنجش ميزان رشد جنين
يكي ديگر از كاربردهاي سونوگرافي براي تشخيص بارداري است. اگر چه با كمك آزمايش خون هم ميتوان بارداري را تشخيص داد اما تاريخ تشكيل نطفه در آزمايش مشخص نميشود. سونوگرافي رحم و تفسير سونوگرافي بارداري و جنين مطمئنترين روشي است كه بعد از آزمايش خون براي تشخيص بارداري تجويز ميشود.
كشف بارداري و تشكيل نطفه، خارج از رحم
بررسي وضعيت قرار گرفتن جنين در رحم مادر با هيچ آزمايش و روش تشخيصي به جز سونوگرافي رحم، قابل انجام نيست. تشكيل نطفه در خارج از رحم، حتي ممكن است منجر به مرگ مادر شود. اين در حاليست كه پزشكان با بررسي به موقع محل تشكيل نطفه، از خطرات بعدي پيشگيري ميكنند.
مشاهده اختلال هاي ساختمان آناتوميك رحم
هرگونه مشكل آناتوميك و ساختاري در رحم مادر با كمك تصاوير سونوگرافي قابل تشخيص است. اين اختلالات رحم(Uterine Diseases) عامل اصلي سقط جنين است كه در گذشته بسياري از بانوان بخاطر آن قادر به مادر شدن نبودند. اما اكنون به لطف روش سونوگرافي واژينال و تخمدان، پزشكان ميتوانند ساختمان آناتوميك رحم مادر را بررسي و براساس وضعيت آن، اقدام به درمان كنند.
تشخيص توده هاي رحم
انواع تودههاي رحم شامل فيبروم/Fibroma، آدنوميوز/Adenomyosis و پوليپ رحم/Uterine polyps است. اين تودهها ميتوانند سرطاني و يا غيرسرطاني باشند. حتي در صورت سرطاني بودن توده نيز پزشك با كمك سونوگرافي ميتواند آن را به موقع تشخيص داده و سپس براي درمان اقدام كند. سونوگرافي رحم ميتواند با تشخيص نوع توده، پزشك را از خطرات بعدي آگاه كند.
كشف خونريزي در بخش هاي مختلف لگن
خونريزيهاي شديد همراه با درد در لگن، يكي از مشكلات بانوان است كه اغلب از يك بيماري خبر ميدهد. پزشكان براي بررسي دليل اين خونريزي از روش سونوگرافي تخمدان و رحم استفاده ميكنند. همچنين در بسياري از مواقع ممكن است زنان دچار خونريزيهاي داخلي شوند. در چنين شرايطي بررسي دليل بيماري جز با روش سونوگرافي قابل تشخيص نيست.
تشخيص سرطان رحم
همان طور كه اشاره كردم سونوگرافي تخمدان اگر به موقع انجام شود، پزشك ميتواند فيبرومهاي رحم را به موقع تشخيص دهد و از سرطان پيشگيري كند. افزايش هورمون استروژن يكي از دلايل ابتلا به اين بيماري است كه سبب بروز اختلالاتي از جمله يائسگي ديرهنگام ميشود. تجويز سونوگرافي رحم يكي از راهها بررسي اين بيماري است.
مشخص كردن زمان بارداري
يكي از كاربردهاي ديگر سونوگرافي واژينال، رحم و تخمدان كمك به زنان باردار براي زايمان آسان است. با كمك اين روش ميتوان ضخامت و طول دهانه و وضعيت قرار گرفتن جنين را مشاهده كرد. همچنين سلامت كيسه آمنيوتيك هم مورد بررسي قرار ميگيرد. در مادراني كه 9 ماه بارداري را به طور كامل طي كردهاند، ولي وضعيت جنين به نحوي است كه آماده زايمان نشده است، از روش سونوگرافي استفاده ميشود. در واقع بايد سر نوزاد در هفته پاياني بارداري به سمت پايين و رو به واژن باشد. اگر جنين در اين وضعيت نباشد، زايمان به روش سزارين انجام ميشود. بدون سونوگرافي تشخيص اين وضعيت ممكن نيست و منجر به خفگي نوزاد در حين تولد ميشود.
بررسي دلايل ناباروري
يكي ديگر از كاربردهاي اصلي سونوگرافي رحم و تخمدان كمك به سنجش و اندازه گيري تخمك ها براي درمان نازايي و بالا بردن شانس بارداري است. زماني كه زنان جوان به هر دليلي دچار بينظمي قاعدگي ميشوند، پزشك براي آنها سونوگرافي را تجويز ميكند. وجود كيست ممكن است به تخمدانها آسيب وارد كند و باعث نازايي شود. همچنين با كمك سونوگرافي رحم و تخمدانها ميتوان تخمكها را اندازهگيري و با تقويت آنها به بارداري كمك كرد.
بهترين زمان براي انجام سونوگرافيواژينال و رحم
زمان انجام سونوگرافي ناحيه رحم با تشخيص پزشك مشخص ميشود. همانطور كه گفتيم بارداري، مشكلات قاعدگي، ناباروري و بيماريهاي رحم و تخمدان از دلايل مراجعه بانوان به پزشك است. سپس پزشك با توجه به شرايط مراجعهكننده اقدام به تجويز سونوگرافي رحم و تخمدان ميكند.
براي مثال در دوره بارداري، زمانهاي مراجعه براي سونوگرافي مشخص مي شود. انجام سونوگرافي غربالگري يكي از مهمترين سونوگرافيهاي زنان است كه براي تشخيص مشكلات آناتومي و بيماري جنين انجام ميشود. زمان مراجعه زنان بارداري براي انجام سونوگرافيهاي غربالگري بايد در همان زمان مشخص شده انجام شود. براي مثال در سه ماهه اول بارداري بايد در هفته 11 تا 13 بارداري، سونوگرافي غربالگري انجام شود.
زمان ديگري هم كه براي انجام سونوگرافي تخمدان، واژينال و رحم وجود دارد، به بيماريهاي دستگاه تناسلي زنان از جمله سرطان دهانه رحم، نازايي و … مربوط مي شود. بانوان به محض مشاهده هرگونه علائم از جمله قطع قاعدگي براي مدت طولاني، خونريزيهاي شديد و همراه با درد و …. بايد به پزشك مراجعه كنند.
بهترين زمان سونوگرافي رحم زنان غيرباردار
به طور كلي بهترين زمان براي انجام سونوگرافي واژينال، رحم و تخمدان براي زنان غيرباردار عبارت است از:
– احساس درد شكمي
– خروج ترشحات بدبو و ناشي از عفونت رحم از واژن
– خونريزيهاي شديد و يا قطع كامل و دورهاي قاعدگي
– درد شديد لگن
– ناباروري
– بررسي كيست يا فيبروم رحمي
– بعد از سقط جنين
– بررسي وضعيت IUD در رحم
بهترين زمان سونوگرافي رحم زنان باردار
بهترين زمان انجام سونوگرافي رحم و تخمدان در دوران بارداري هم عبارت است از:
– هفته اول بارداري براي تشخيص زمان بارداري و تاريخ تشكيل نطفه
– حاملگي خارج از رحمي/Ectopic Pregnancy (در لولههاي رحمي)
– بررسي ضربان قلب جنين در اواخر سه ماهه اول
– بررسي جفت جنين در رحم
– در سه ماهه آخر بارداري براي تعيين زمان زايمان و تعيين روش زايمان (طبيعي يا سزارين)
برچسب: رول سونوگرافي+سوني،
ادامه مطلب
